Welmoet Spreij
Welmoet Spreij overleed op 17 februari 2019. Zij was van 1982 tot 1986 voor de CPN lid van de Gemeenteraad. Zij maakte het stadsbestuur open voor vrouwen en mensen die anders zijn.
Zij wist waar zij het over had.
In 1982 moest Groen Links nog geboren worden. PSP, PPR en CPN durfden de sprong naar samenwerking en opheffing pas veel later aan. Gemeentelijk emancipatiebeleid stond nog in de kinderschoenen. Ambtelijke topposities waren voor mannen en de Utrechtsestraat was een levensgevaarlijke tippelzone.
Welmoet Spreij was een invloedrijke stem in de raad bij beleid tegen seksueel geweld, voor positieve actie voor vrouwen en minderheden binnen de gemeente, maar ook bij thema’s als personeelsbeleid en gezondheidszorg in de wijken. Na haar studie culturele antropologie, werkte zij als hoofdverpleegkundige in het Slotervaart Ziekenhuis waar zij lid was van de Medezeggenschap Commissie.
Na haar raadsperiode gaf zij leiding aan personeelszaken in een groot ziekenhuis en werkte zij als coach en als programmaleider bij Publiek Domein. Tot aan haar pensionering in 2016 werkte zij in (project) leidinggevende posities bij de Dienst Zorg & Ondersteuning van de gemeente Amsterdam.
Mannetjes cultuur werd aangetast
De aanloop naar de gemeenteraad van Welmoet Spreij verliep nogal spectaculair. Het had weinig gescheeld of niet Roel Walraven maar zij had als lijsttrekker op de CPN- affiches gestaan. Met lef hadden feministen binnen de Amsterdamse CPN veel invloed verworven. De kandidatenlijst bestond voor de helft uit vrouwen en het werken in duo’s stelden zij collectief als voorwaarde om mee te willen doen. Het gestaalde partijkader zag zich veel macht uit handen gespeeld.
Het duo-raadslidmaatschap kwám er in Amsterdam en daarmee werd de toegangspoort tot de stadspolitiek opener, democratischer. De mannetjes cultuur werd aangetast. Welmoet Spreij wist, door samen te werken met vrouwen over partijgrenzen heen, succesvol te zijn en dat werd een inspiratiebron voor toekomstige groen-linkse samenwerking.
Het besturen van een stad kan vandaag beter worden gecombineerd met ander werk, kinderen en vrienden. In het huidige Amsterdamse College zijn vrouwen ruim in de meerderheid. In de archeologie van dit ‘knotsgekke linkse College’ zijn ongetwijfeld sporen te vinden van Welmoet Spreij en de knotsgekke feministes die haar in de Raad brachten.
‘Repareren van de wereld’
In de jaren zeventig woonde zij in een krakerscomplex aan de Bloemgracht. Rebels Amsterdam zette daar haar strijdkreten op stencil. Tweede hands naaimachines werden gerepareerd en brancards in elkaar gezet voor Vietnam en Zuidelijk Afrika. Gevluchte Griekse studenten en Portugese deserteurs, zij weigerden in Afrika koloniale oorlogen uit te vechten, kregen er onderdak. In gastarbeiderspensions gaf zij les Nederlandse taal.
Aan de strijd tegen de metrobouw en kaalslag van de Nieuwmarkt nam zij actief deel. Uit deze heftige op straat bevochten crisis is een fundamenteel andere en betere stadsontwikkeling voortgekomen. Maar het leerde haar ook dat op straat, onder anarchistische vlag, de grens flinterdun kan zijn tussen burgerlijk ongehoorzaamheid en gewelddadig nihilisme.
Drie leden van de woongroep vonden daarop hun weg naar het Amsterdamse stadbestuur, naast Welmoet Spreij (CPN), waren dat Jan van Duijn (CDA) en Bert Holvast (Groen Links). Het ‘revolutionaire kraakcomplex’ werd teruggeven aan de woningbouwvereniging om er sociale woningbouw te realiseren.
Ook de AIVD was het opgevallen dat het leven van Welmoet Spreij, jongste dochter van een landsadvocaat, boeiend verliep. Uit haar AIVD dossier (meer dan 125 bladzijden) blijkt dat bij veel vergaderingen van vakbond, actieoverleg gezondheidzorg en partij, een mol enthousiast verslag uitbracht van haar inbreng.
Wie ‘de wereld van onrechtvaardigheden wil repareren’, moet zich soms aan de randen van de status quo durven te bewegen maar een ‘staatsgevaarlijk’ was zij niet. Welmoet Spreij was een vreedzame, praktische idealist die, zonder blauwdruk of einddoel, actief bleef. Nog afgelopen najaar was zij coach voor statushouders die op zoek zijn naar een plekje op de Amsterdamse arbeidsmarkt. Zij is slechts 67 jaar geworden.
(dit is een bewerkte versie van de afscheidswoorden op Zorgvlied uitgesproken door Bert Holvast).