In memoriam Jeanine van Pinxteren

In memoriam Jeanine van Pinxteren
8 juni 1949 – 20 april 2025

Afgelopen zondag 20 april overleed Jeanine van Pinxteren. Jeanine was tientallen jaren actief in het ruimtelijk domein in Amsterdam en in de Amsterdamse politiek. Ze was een scherp én verbindend politicus, eerst acht jaar als raadslid en daarna acht jaar als bestuurder van Stadsdeel Centrum.

Na een studie politicologie aan de UvA en schilderkunst aan de Rietveld Academie was ze na een gevarieerde carrière langs ICT en cultuureducatie jarenlang zakelijk directeur van architectuur centrum ARCAM.

In 2002 werd ze gemeenteraadslid voor GroenLinks. Met onder andere verkeer en vervoer in haar portefeuille zat ze meteen in het oog van de storm van het misschien wel voornaamste politieke thema in de stadspolitiek van 2002: het definitieve besluit voor de aanleg van de Noord/Zuidlijn. Na langdurig dubben besloot GroenLinks op haar initiatief tégen te stemmen. Niet omdat Jeanine tegen de aanleg van een nieuwe metro was, maar omdat de financiële onderbouwing van déze lijn ondeugdelijk was.

Een groene partij die tegen nieuw openbaar vervoer stemt… Jaren later zou blijken dat het een juiste beslissing was. Na het door de aanleg verzakken van de Wevershuisjes op de Vijzelgracht besloot de gemeenteraad op haar initiatief een raadsenquête te houden naar de besluitvorming. De enquêtecommissie oordeelde stevig over de besluitvorming en concludeerde: “Het college had het besluit tot aanleg niet aan de raad mogen voorleggen en de raad had het besluit niet mogen nemen.” Bij de behandeling van de conclusies in de raad van 20 januari 2010 – 8 jaar na die stemming – voerde Jeanine weer het woord en was de cirkel rond.

Nog altijd wordt in de gemeenteraad zo nu en dan bij een discussie rond grote investeringen haar naam genoemd: de ‘motie Van Pinxteren’ die zij in 2010 door de raad loodste, stelt de gemeenteraad namelijk in staat om een deel van de investeringssom te gebruiken om een contra-expertise uit te voeren op voorstellen van het college.

Na haar raadsperiode stelde Jeanine zich kandidaat als lijsttrekker van GroenLinks in Stadsdeel Centrum. Die verkiezingen werden prompt door GroenLinks gewonnen – toen een unieke gebeurtenis. Jeanine werd stadsdeelvoorzitter en kreeg daarnaast wederom verkeer en vervoer en openbare ruimte in haar portefeuille, naast de voorzitterstaken rond veiligheid en evenementen.

Stadsdeel Centrum kwam uit een roerige politieke periode, en met als verbindend thema ’slow politics’ werd de rust én de openheid teruggebracht in de relatie tussen Dagelijks Bestuur en deelraad. Die slow politics betekende niet dat Jeanine geen lef had. Integendeel. Op de Elandsgracht, midden in de Jordaan, speelde een lange discussie over een nieuwe inrichting. Jeanine had toen al de visie die jaren later steeds gewoner werd: de openbare ruimte in de drukke binnenstad was in eerste plaats voor ménsen bedoeld, niet voor geparkeerd blik. En dus besloot ze dat de inzet zou moeten zijn om het gehele middenterrein van de Elandsgracht om te vormen van parkeerterrein naar een groene wandelomgeving en de stoepen te verbreden door het overgrote deel van de parkeerplaatsen te verwijderen. Parkeren konden de bezoekers en bewoners voortaan in de Marnixgarage om de hoek.

Dat leverde roerige bewonersavonden op, waar Jeanine zichtbaar van genoot. Onderdeel van een goed gesprek was voor haar immers vooral de uitwisseling van stevige meningen, en die waren er volop. In 2014 culmineerde de discussie in een referendum, die door het stadsdeel, met Jeanine als voorvechter, eveneens werd gewonnen. Bij de oplevering in 2016 werd de vernieuwde Elandsgracht, met dus een groen, autovrij middenterrein, door het Parool een ‘zalig voetgangers- en fietsgebied’ genoemd en in 2024 werd de Elandsgracht uitgeroepen tot meest bestendige winkelstraat van Nederland.

Ook zette ze in die tijd haar tanden in het Muntplein, dat een ‘onregelbaar’ kruispunt dreigde te worden met autoverkeer dat van vier kanten kwam. Jeanine presenteerde een toekomstbeeld waarin de Munt stapsgewijs autovrij zou worden in 2025. Uiteindelijk werd dat eindbeeld al in 2018 gerealiseerd, wat maar weer tekent hoezeer de discussie over de autoluwe stad, waar zij een beeldbepalend boegbeeld van was, versneld gemeengoed werd. In de hele binnenstad is dat te merken: ook op bijvoorbeeld de Eilandenboulevard bij de Oostelijke Eilanden liet ze haar sporen na en de fietsenstallingen op het Beursplein en Leidseplein werden door haar uit het bestuurlijke moeras getrokken en uiteindelijk gerealiseerd.

Jeanine was een scherp én verbindend politicus; en dat is een niet zo vaak voorkomende combinatie. Ze kon ongelooflijk innemend en toch ook duidelijk mensen van repliek dienen en ze was scherp én zachtmoedig in haar oordeelsvermogen. Mensen serieus nemen is ook helder maken waar je met elkaar van mening verschilt. In haar eigen woorden: “Niks leuker dan bewogen inspraakavonden; daar moest je aan de bak, en daar kon je het verschil maken!”

Na haar afscheid van het stadsdeel in 2018 bleef Jeanine politiek actief. Als bestuurslid van GroenLinks Amsterdam begeleidde ze nieuwe raadsleden en dagelijks bestuurders om hun politieke rol te vinden. GroenLinks én Amsterdam gaan haar vreselijk missen. We wensen haar familie veel sterkte bij dit verlies.

Zeeger Ernsting
Dagelijks Bestuurder in stadsdeel Oost en voormalig politiek assistent van Jeanine

Excursie en ALV in het Stadsarchief: 8 september vanaf 15 uur

Wij nodigen je hierbij uit voor de jaarlijkse VORAM-excursie, die dit jaar plaatsvindt op:

donderdag 8 september 2022, van 15.00 uur tot 17.30 uur, aansluitend borrel

Het Stadsarchief Amsterdam nodigt ons uit voor een rondleiding en lezing door de directeur, Bert de Vries. Ook het programmabureau Amsterdam 750 vertelt over de activiteiten en voorbereidingen voor dit feestelijk jaar in 2025. We combineren de excursie met onze Algemene Ledenvergadering. In de bijlage vind je de concept jaarrekening 2020 en 2021.

Het programma ziet er als volgt uit:

15.00            Inloop met koffie en thee in het Stadsarchief, Vijzelstraat

15.15            Welkom door Bert de Vries, directeur Stadsarchief

15.30            Algemene Ledenvergadering VORAM

15.50            Rondleiding door het gebouw

17.00            Presentatie door Tessel Schouten, programmamanager en Eva Brobbel, communicatieadviseur van Programmabureau Amsterdam 750

17.30            Afsluitende borrel en afscheid van de bestuursleden Jessie van der Linden, Hans Bakker en Anne Graumans in cafe De Bazel.

We stellen het zeer op prijs wanneer je ons laat weten of je meedoet aan de excursie. Dit kan door een mail te sturen aan Anne Graumans: oudraadsleden.amsterdam@gmail.com.

Met vriendelijke groet en hopelijk tot 8 september!

Jessie van der Linden                                                          Anne Graumans

Voorzitter                                                                               Secretaris

 

In memoriam: Agnès Simon

“Ons bereikte het droeve nieuws van het overlijden van….” schrijft het CDA-bestuur in een overlijdensadvertentie van onze oud-collega Agnès Simon.

In mijn herinnering de langste van de acht leden tellende eerste CDA-fractie in 1978 in de gemeenteraad van Amsterdam en zeker niet alleen in dat opzicht een buitenbeentje: vrolijk ging zij in op de uitnodiging van CPN-ster Welmoet Spreij om mee te doen met het vrouwenoverleg dat dwars door de tot dan gesloten fractiegrenzen heen ging en daardoor haaks stond op de mores in haar -toen onze- CDA-fractie. Zij heeft er, wat je noemt, een emancipatorisch voorhoedegevecht moeten voeren, denk ik. Ze moest het uit alle hoeken horen, maar nog hoor ik haar vrolijke lach daaronder.

Agnès kwam uit een artistiek rooms-katholiek milieu en daarmee samenhangend had in mijn herinnering vooral haar raadswerk in de commissie Kunstzaken haar hart, verknocht als zij was aan de muziek en de beeldende kunst. Dat bracht met zich dat als er weer eens een nieuwe directeur voor het Stedelijk moest komen de discussie met een passie gevoerd werd die niets had van het geserreerde dat meestal wanneer het over personeelszaken gaat, de boventoon voert. Inzet ook in de commissie Ouderenbeleid waar de moeizame exploitaties van gemeentelijke bejaardeninrichtingen om lastige bestuurlijke beslissingen vroegen.

Gemeenteraadslid van Amsterdam mogen zijn, beschouwde Agnès Simon als een grote eer; ze genoot met volle teugen van haar ambt en dat motiveerde haar zich met hart en ziel in te zetten en zich ook niet altijd te beperken tot de grenzen van het taakgebied van haar “eigen” commissies.

Toen het ledental van de CDA-fractie in de jaren negentig afnam, kwam een eind aan het gemeenteraadswerk van Agnès Simon. Dat stelde teleur maar na enige tijd deed het CDA een beroep op haar voor de Deelraad Amsterdam Zuid. Ze pakte het op en ging zich met dezelfde energie en met hetzelfde enthousiasme inzetten voor de publieke zaak in het Stadsdeel Zuid. Niet als een actievoerder met grootse en meeslepende idealen. Wel charmant, nuchter, bereikbaar, betrouwbaar en vooral: ruimhartig.

Victor Bruins Slot

Lid CDA-fractie 1978-1994

mmw Hans Spoelstra en Bernhard Zweers

 

In Memoriam Welmoet Spreij

Welmoet Spreij

Welmoet Spreij overleed op 17 februari 2019. Zij was van 1982 tot 1986 voor de CPN lid van de Gemeenteraad. Zij maakte het stadsbestuur open voor vrouwen en mensen die anders zijn.

Zij wist waar zij het over had.

In 1982 moest Groen Links nog geboren worden. PSP, PPR en CPN durfden de sprong naar samenwerking en opheffing pas veel later aan. Gemeentelijk emancipatiebeleid stond nog in de kinderschoenen. Ambtelijke topposities waren voor mannen en de Utrechtsestraat was een levensgevaarlijke tippelzone.

Welmoet Spreij was een invloedrijke stem in de raad bij beleid tegen seksueel geweld, voor positieve actie voor vrouwen en minderheden binnen de gemeente, maar ook bij thema’s als personeelsbeleid en gezondheidszorg in de wijken. Na haar studie culturele antropologie, werkte zij als hoofdverpleegkundige in het Slotervaart Ziekenhuis waar zij lid was van de Medezeggenschap Commissie.

Na haar raadsperiode gaf zij leiding aan personeelszaken in een groot ziekenhuis en werkte zij als coach en als programmaleider bij Publiek Domein. Tot aan haar pensionering in 2016 werkte zij in (project) leidinggevende posities bij de Dienst Zorg & Ondersteuning van de gemeente Amsterdam.

Mannetjes cultuur werd aangetast

De aanloop naar de gemeenteraad van Welmoet Spreij verliep nogal spectaculair. Het had weinig gescheeld of niet Roel Walraven maar zij had als lijsttrekker op de CPN- affiches gestaan.  Met lef hadden feministen binnen de Amsterdamse CPN veel invloed verworven. De kandidatenlijst bestond voor de helft uit vrouwen en het werken in duo’s stelden zij collectief als voorwaarde om mee te willen doen. Het gestaalde partijkader zag zich veel macht uit handen gespeeld.

Het duo-raadslidmaatschap kwám er in Amsterdam en daarmee werd de toegangspoort tot de stadspolitiek opener, democratischer. De mannetjes cultuur werd aangetast. Welmoet Spreij wist, door samen te werken met vrouwen over partijgrenzen heen, succesvol te zijn en dat werd een inspiratiebron voor toekomstige groen-linkse samenwerking.

Het besturen van een stad kan vandaag beter worden gecombineerd met ander werk, kinderen en vrienden. In het huidige Amsterdamse College zijn vrouwen ruim in de meerderheid. In de archeologie van dit ‘knotsgekke linkse College’ zijn ongetwijfeld sporen te vinden van Welmoet Spreij en de knotsgekke feministes die haar in de Raad brachten.

Repareren van de wereld’

In de jaren zeventig woonde zij in een krakerscomplex aan de Bloemgracht. Rebels Amsterdam zette daar haar strijdkreten op stencil. Tweede hands naaimachines werden gerepareerd en brancards in elkaar gezet voor Vietnam en Zuidelijk Afrika. Gevluchte Griekse studenten en Portugese deserteurs, zij weigerden in Afrika koloniale oorlogen uit te vechten, kregen er onderdak. In gastarbeiderspensions gaf zij les Nederlandse taal.

Aan de strijd tegen de metrobouw en kaalslag van de Nieuwmarkt nam zij actief deel. Uit deze heftige op straat bevochten crisis is een fundamenteel andere en betere stadsontwikkeling voortgekomen. Maar het leerde haar ook dat op straat, onder anarchistische vlag, de grens flinterdun kan zijn tussen burgerlijk ongehoorzaamheid en gewelddadig nihilisme.

Drie leden van de woongroep vonden daarop hun weg naar het Amsterdamse stadbestuur, naast Welmoet Spreij (CPN), waren dat Jan van Duijn (CDA) en Bert Holvast (Groen Links). Het ‘revolutionaire kraakcomplex’ werd teruggeven aan de woningbouwvereniging om er sociale woningbouw te realiseren.

Ook de AIVD was het opgevallen dat het leven van Welmoet Spreij, jongste dochter van een landsadvocaat, boeiend verliep. Uit haar AIVD dossier (meer dan 125 bladzijden) blijkt dat bij veel vergaderingen van vakbond, actieoverleg gezondheidzorg en partij, een mol enthousiast verslag uitbracht van haar inbreng.

Wie ‘de wereld van onrechtvaardigheden wil repareren’, moet zich soms aan de randen van de status quo durven te bewegen maar een ‘staatsgevaarlijk’ was zij niet. Welmoet Spreij was een vreedzame, praktische idealist die, zonder blauwdruk of einddoel, actief bleef. Nog afgelopen najaar was zij coach voor statushouders die op zoek zijn naar een plekje op de Amsterdamse arbeidsmarkt. Zij is slechts 67 jaar geworden.

(dit is een bewerkte versie van de afscheidswoorden op Zorgvlied uitgesproken door Bert Holvast).

Locatie gewijzigd! Ontvangst college van b en w 22 november 2018, 17.00 uur

Beste leden van de vereniging van oud-raadsleden en collegeleden van Amsterdam,

De jaarlijkse ontvangst door het college van b en w  zal dit jaar plaatsvinden op donderdag 22 november 2018 van 17.00 – 18.30 uur in Het Groene Paleis, Rokin 65 (halte Rokin van de Noord-Zuidlijn 🙂. Vanwege verbouwingen is de ambtswoning niet beschikbaar. Je kunt je aanmelden door het sturen van een e-mail naar externebetrekkingen@amsterdam.nl

Ook zal tijdens de ontvangst de algemene ledenvergadering van VORAM plaatsvinden.

Tot 22 november,

het bestuur

Excursie Haven en Ruigoord, 1 juni 2018

Beste oud-raadsleden, oud-wethouders en oud-burgemeesters,
Graag nodigt het bestuur van VORAM je uit voor de jaarlijkse excursie. Dit jaar zijn we te gast bij het Amsterdamse Havenbedrijf en borrelen we in de kerk van Ruigoord. De excursie vindt plaats op vrijdag 1 juni van 15.00 – 18.30 uur.
Programma

15.00 Verzamelen Havengebouw, De Ruiterkade 7, Amsterdam

15.15 Rondleiding per bus door de haven door Hans Gerson, oud haven directeur en oud-wethouder, aansluitend rondleiding Ruigoord.

16.30 Presentatie Energietransitie door Eduard de Visser (Haven) en Project Havenstad Leonie van der Beuken (Haven) in de kerk van Ruigoord, Ruigoord 76, Amsterdam, aansluitend borrel.

18.00 Vertrek bus, terugreis naar Havengebouw.

Je kunt je aanmelden voor de excursie door een email te sturen aan Anne Graumans: oudraadsleden.amsterdam@gmail.com. Mocht je verhinderd zijn in de middag maar met eigen vervoer komen om te borrelen, laat het dan ook weten.

Wij hopen op een hoge opkomst en een mooie zomerse dag!